1. Khái quát chung và một số tội phạm về ma túy tại Việt Nam

1.1. Định nghĩa pháp lý về ma túy và chất kích thích

Hệ thống pháp luật Việt Nam thiết lập khung kiểm soát nghiêm ngặt đối với chất ma túy và tiền chất, chủ đạo thông qua Luật Phòng, chống ma túy 2021 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2022). Căn cứ vào Điều 2 của Luật này, các khái niệm nền tảng được quy định như sau:

• Chất ma túy (Khoản 1): Là chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong danh mục chất ma túy do Chính phủ ban hành (hiện áp dụng theo Nghị định số 28/2026/NĐ-CP của Chính phủ ngày 19/01/2026 quy định các danh mục chất ma tuý và tiền chất).
• Chất gây nghiện (Khoản 2): Là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng.
• Chất hướng thần (Khoản 3): Là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng.

1.2. Phân loại và nhận diện các loại ma túy, chất kích thích phổ biến

Dưới góc độ y học và khoa học hình sự, ma túy và chất kích thích thường được phân loại theo các nhóm chính sau:

Nhóm kích thích thần kinh trung ương (Ma túy tổng hợp): Methamphetamine (Ma túy đá, hàng đá), MDMA (Thuốc lắc, Ecstasy, “kẹo”), Amphetamine (Hồng phiến, Ya-ba), Cocaine (Bột trắng),…

Nhóm gây ảo giác và phân ly: Ketamine (Ke, hàng Ke), LSD (Bùa lưỡi, tem giấy), Cần sa (Marijuana, “cỏ”, bồ đà), Nấm thức thần (Magic mushrooms/Psilocybin),…

Nhóm ức chế thần kinh trung ương (Ma túy truyền thống và thuốc y tế bị lạm dụng): Heroin (Bạch phiến, “hàng trắng”), Thuốc phiện (Opium), Morphine, Fentanyl (Ma túy “zombie” – loại ma túy tổng hợp có độc tính cực mạnh, gấp 50 lần Heroin),…

Ma túy thế hệ mới và các hình thức ngụy trang (Biến tướng nguy hiểm): “Nước vui”, “Nước dâu”, “Nước xoài” (Hỗn hợp nhiều loại ma túy tổng hợp pha trộn chung với bột trái cây, hương liệu), Cỏ Mỹ (Spice, K2 – các loại thảo mộc được tẩm ướp hóa chất hướng thần cực mạnh), “Bánh lười” (Lazy cakes – bánh ngọt có tẩm cần sa), Kẹo mút, chocolate tẩm chất ma túy, Tinh dầu thuốc lá điện tử có tẩm ma túy (Pod chill),…

1.3. Các tội danh tàng trữ trái phép, mua bán trái phép, tổ chức sử dụng trái phép ma túy

Lưu ý: Hành vi “Sử dụng trái phép chất ma túy” hiện nay không bị coi là tội phạm hình sự mà bị xử phạt vi phạm hành chính theo Điều 30 Nghị định 282/2025/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30/10/2025 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chồng bạo lực gia đình, kèm theo các biện pháp cai nghiện bắt buộc. Tuy nhiên, các hành vi tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc tổ chức sử dụng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Hành vi vi phạm liên quan đến ma túy được quy định tại Chương XX – Bộ luật Hình sự năm 2015 (bao gồm sửa đổi, bổ sung) (sau đây gọi tắt là BLHS 2015).

1.3.1. Tội tàng trữ trái phép chất ma túy (Điều 249 BLHS 2015)

Là hành vi cất giữ, giấu giếm, để dành chất ma túy một cách bất hợp pháp ở bất kỳ nơi nào (trong người, nơi ở, hành lý…) mà không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển hay sản xuất trái phép chất ma túy. Tùy thuộc vào khối lượng ma túy và các tình tiết tăng nặng, hình phạt được chia thành các khung như sau:

• Phạt tù từ 03 năm đến 05 năm: Áp dụng cho các trường hợp tàng trữ khối lượng nhỏ (ví dụ: từ 0,1 gam đến dưới 05 gam đối với Heroine, Cocaine, Methamphetamine; hoặc từ 01 gam đến dưới 500 gam đối với nhựa thuốc phiện) hoặc người phạm tội đã bị xử phạt hành chính/kết án về các tội danh liên quan đến ma túy, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
• Phạt tù từ 05 năm đến 10 năm: Áp dụng khi có các tình tiết tăng nặng như phạm tội có tổ chức, phạm tội 2 lần trở lên, lợi dụng chức vụ/quyền hạn, sử dụng người dưới 16 tuổi vào việc phạm tội, tái phạm nguy hiểm hoặc khối lượng ma túy lớn hơn (ví dụ: từ 05 gam đến dưới 30 gam Heroine, Methamphetamine).
• Phạt tù từ 10 năm đến 15 năm: Khung hình phạt này dành cho việc tàng trữ lượng ma túy rất lớn, chẳng hạn như từ 30 gam đến dưới 100 gam Heroine/Methamphetamine, hoặc từ 01 kilôgam đến dưới 05 kilôgam nhựa thuốc phiện.
• Phạt tù từ 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân: Đây là khung hình phạt cao nhất của tội này, áp dụng khi khối lượng tàng trữ đặc biệt lớn (từ 100 gam Heroine/Methamphetamine trở lên, hoặc từ 05 kilôgam nhựa thuốc phiện trở lên).
• Hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần/toàn bộ tài sản.
  

  1.3.2. Tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251 BLHS 2015)

Là hành vi bán ma túy cho người khác; hoặc mua nhằm mục đích bán lại; hoặc tàng trữ, vận chuyển nhằm mục đích bán cho người khác. Đây là một trong những tội phạm có tính chất nguy hiểm cao nhất do hành vi này trực tiếp làm lây lan ma túy ra cộng đồng, do đó khung hình phạt tối đa có thể lên tới tử hình.

• Phạt tù từ 03 năm đến 07 năm: Áp dụng cho hành vi mua bán trái phép chất ma túy ở mức độ cơ bản.
• Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm: Áp dụng khi người phạm tội mua bán có tổ chức, phạm tội 2 lần trở lên, mua bán với 2 người trở lên, lợi dụng chức vụ, bán ma túy cho người dưới 16 tuổi, hoặc khối lượng ma túy thu giữ ở mức trung bình (ví dụ: từ 05 gam đến dưới 30 gam Heroine/Methamphetamine).
• Phạt tù từ 15 năm đến 20 năm: Áp dụng đối với khối lượng ma túy lớn, tương đương từ 30 gam đến dưới 100 gam Heroine/Methamphetamine, hoặc từ 01 kilôgam đến dưới 05 kilôgam nhựa thuốc phiện.
• Phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình: Mức án nghiêm khắc nhất được áp dụng khi người phạm tội mua bán khối lượng ma túy đặc biệt lớn (từ 100 gam Heroine/Methamphetamine trở lên, hoặc từ 05 kilôgam nhựa thuốc phiện trở lên).
• Hình phạt bổ sung: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần/toàn bộ tài sản.
  

  1.3.3. Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 255 BLHS 2015)

Là hành vi cung cấp ma túy, địa điểm, phương tiện hoặc tiến hành các hoạt động tổ chức cho người khác sử dụng ma túy dưới bất kỳ hình thức nào. Người phạm tội không nhất thiết phải dùng vũ lực hay thủ đoạn ép buộc. Hành vi rủ rê bạn bè, mua ma túy, mang đến địa điểm tiêu thụ rồi chia cho mọi người cùng sử dụng đã cấu thành tội danh này. Trọng tâm phân loại hình phạt của tội này phụ thuộc nhiều vào đối tượng bị tổ chức sử dụng và hậu quả để lại:

• Phạt tù từ 03 năm đến 07 năm: Dành cho hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy cơ bản.
• Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm: Khung này áp dụng cho hành vi nguy hiểm hơn như tổ chức cho 02 người trở lên, phạm tội 2 lần trở lên, tổ chức cho người từ đủ 13 tuổi đến dưới 18 tuổi, phụ nữ có thai, người đang cai nghiện, hoặc hành vi gây tổn hại sức khỏe cho người khác từ 31% đến 60%, gây bệnh nguy hiểm cho người khác,…
• Phạt tù từ 15 năm đến 20 năm: Áp dụng nếu hành vi gây tử vong cho 01 người, gây tổn hại sức khỏe từ 61% trở lên cho 01 người, hoặc gây tổn hại sức khỏe từ 31% đến 60% đối với mỗi người cho 02 người trở lên, hoặc tổ chức cho người dưới 13 tuổi sử dụng ma túy.
• Phạt tù 20 năm hoặc tù chung thân: Áp dụng khi hành vi tổ chức sử dụng ma túy gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng là làm chết 02 người trở lên hoặc gây tổn hại sức khỏe của mỗi người từ 61% trở lên cho 02 người trở lên.
• Hình phạt bổ sung: Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, phạt quản chế, cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu tài sản.
  

  2. Các vụ án ma túy tiêu biểu

Cơ quan điều tra liên tục phá vỡ các đường dây quy mô lớn, cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, sử dụng không gian mạng và chuyển phát nhanh quốc tế.

Chuyên án VN10: 4 nữ tiếp viên hàng không bị lợi dụng vận chuyển trái phép chất ma túy

Khởi nguồn từ tháng 3/2023 với vụ việc 4 nữ tiếp viên hàng không mang theo 327 tuýp kem đánh răng chứa hơn 11 kg ma túy tổng hợp từ Pháp về sân bay Tân Sơn Nhất. Với chiến lược “không đánh khúc giữa, bắt cả đường dây”, cơ quan công an đã điều tra mở rộng triệt để.

Tính đến nay, cơ quan tiến hành tố tụng hai cấp tại TP.HCM công bố số liệu chấn động:

• Chuyên án đã triệt phá hơn 500 đường dây, đã khởi tố 1.529 bị can và đã chính thức truy tố: 227 bị can;
• Thu giữ 568,5 kg ma túy các loại, 12 khẩu súng và 67 viên đạn, 3 quả lựu đạn và nhiều vật chứng có liên quan;
• Số tiền các đối tượng đã giao dịch mua bán ma túy lên đến hơn 29.000 tỷ đồng.

Chuyên án A721: Ngăn chặn ma túy từ “Tam giác vàng”

Vào cuối năm 2021,Cục Phòng chống ma túy và tội phạm Bộ đội Biên phòng phối hợp chặt chẽ với Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai và Công an tỉnh Lào Cai bóc gỡ đường dây vận chuyển ma túy xuyên quốc gia tại Lào Cai. Lực lượng đánh án đã thu giữ tang vật “khủng” gồm:

• 100 bánh heroin (Tổng trọng lượng khoảng 35 kg).
• 180.000 viên ma túy tổng hợp (Amphetamine/hồng phiến).
• 1 kg ma túy đá (Methamphetamine dạng tinh thể).
• Các phương tiện, vật chứng liên quan đến việc vận chuyển (xe máy, điện thoại di động…).

Và bắt giữ 04 đối tượng trực tiếp thực hiện hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy. (Các đối tượng này cư trú tại Điện Biên, được thuê vận chuyển ma túy cắt rừng từ Điện Biên sang Lào Cai).

3. Cập nhật các vụ án ma túy mới nhất

3.1. Đường dây buôn lậu hơn 50 tấn tiền chất ma túy

Đây là chuyên án quy mô đặc biệt lớn do Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an) triệt phá.

Đối tượng cầm đầu: Trần Phi Hùng – Tiến sĩ dược, Trưởng khoa Dược thuộc Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương.

Lợi dụng lỗ hổng pháp lý (Việt Nam chưa coi caffeine là tiền chất ma túy, nhưng tại Lào lại là tiền chất cấm), Hùng đã lập hợp đồng khống tuồn caffeine từ nước ngoài vào Việt Nam, sau đó xuất lậu sang Lào và Myanmar để làm nguyên liệu sản xuất ma túy tổng hợp.

Chuyên án thu giữ 50,7 tấn caffeine — lượng hóa chất ước tính có thể điều chế ra tới 150 tấn ma túy.

3.2. Vụ buôn ma túy, bắn thiếu tá công an tử vong 

Bùi Đình Khánh là chủ mưu trong đường dây mua bán trái phép 40 bánh heroin xuyên tỉnh. Khởi nguồn từ số ma túy được cất giấu tại Phú Thọ, Khánh đóng vai trò mắt xích kết nối, vận chuyển và tìm đầu mối tiêu thụ tại Quảng Ninh. 

Đêm 17/4/2025, khi lực lượng Công an tỉnh Quảng Ninh tổ chức vây bắt, nhóm của Khánh đã sử dụng vũ khí nóng chống trả. Trong lúc truy bắt, Khánh dùng súng AK bắn vào lực lượng chức năng khiến Thượng úy Nguyễn Đăng Khải (sau đó được truy thăng Thiếu tá) hy sinh và làm 2 chiến sĩ khác bị thương.

Sau khi gây án, Khánh bỏ trốn qua nhiều địa phương và được bạn gái cùng một số người thân hỗ trợ che giấu. Đến đêm 18/4/2025, lực lượng Công an tỉnh Thanh Hóa phối hợp bắt giữ thành công Bùi Đình Khánh. Đồng thời, công an cũng mở rộng điều tra và bắt giữ thêm 18 đối tượng liên quan và thu giữ tổng cộng 40 bánh heroin, 8,84 gram ma túy tổng hợp, 2 khẩu súng AK, 1 khẩu súng col, 3 hộp tiếp đạn, 154 viên đạn, 1 quả lựu đạn, 10 kíp nổ, 6 xe ô tô và nhiều tang vật khác liên quan.

Chiều 15/5/2026, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã tuyên án tử hình đối với Bùi Đình Khánh và 3 đồng phạm khác trong đường dây; 5 bản án chung thân và các bản án cho 15 bị cáo còn lại. Tại tòa, Khánh thừa nhận toàn bộ hành vi, nhận trách nhiệm chủ mưu và xin Hội đồng xét xử giảm nhẹ hình phạt cho các đồng phạm, người yêu đã giúp sức cho mình trong quá trình lẩn trốn.

3.3. Chuyên án VA0126Đ: Bắt giữ 140 đối tượng buôn bán, vận chuyển, sử dụng trái phép chất ma túy

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM vừa triệt phá thành công chuyên án mang bí số VA0126Đ, bắt giữ và xử lý tổng cộng 140 đối tượng liên quan đến một đường dây buôn bán, vận chuyển ma túy tổng hợp liên tỉnh quy mô lớn.

Quý II/2026, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (PC04) phát hiện Đặng Phan Thanh Tùng, một đối tượng nghiện hoạt động mua bán ma túy nhỏ lẻ tại tỉnh Bình Dương. Ngày 15/04/2026, Đội 3, Phòng PC04 bắt giữ Tùng khi đang vận chuyển ma túy đi tiêu thụ. Từ lời khai của Tùng, ban chuyên án triệt phá tiếp 3 đối tượng cung cấp đầu trên và bóc gỡ 12 phân nhánh đầu dưới chuyên phân phối, bán lẻ ma túy. Trinh sát tiếp tục chặn đứng một mũi vận chuyển hơn 5 kg ma túy từ khu vực Tây Nguyên vào TP.HCM.  Các đối tượng cầm đầu giấu ma túy trong ngăn bí mật của ô tô, cất giữ tại các căn hộ chung cư cao tầng, chỉ lập sàn giao dịch từ xa qua các nhóm kín mạng xã hội và dùng tài khoản ngân hàng không chính chủ.

Kết quả, từ một đối tượng nghiện ban đầu, Công an TP.HCM đã mở rộng điều tra, bắt giữ và xử lý tổng cộng 140 đối tượng. Trong đó, khởi tố 105 đối tượng về các hành vi mua bán, vận chuyển, tàng trữ và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, và cai nghiện bắt buộc đối với 35 đối tượng là các con nghiện trong mạng lưới.

Tang vật thu giữ gồm hơn 9 kg ma túy tổng hợp, 11 cân tiểu ly, 40 bộ dụng cụ sử dụng ma túy, 2 ô tô, nhiều xe máy, hơn 70 điện thoại di động cùng nhiều tài liệu liên quan. 

3.4. Sự nhúng chàm của hàng loạt nghệ sĩ và người có sức ảnh hưởng

• Sáng ngày 11/06/2022, Hữu Tín (tên thật là Trần Hữu Tín) bị Công an Quận 8 bắt giữ cùng đối tượng Nguyễn Hoàng Phi và một số người liên quan khác về hành vi “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”.
• Cuối năm 2024 (Nhánh mở rộng Chuyên án VN10 tại TP.HCM), Viện Kiểm sát nhân dân TP.HCM truy tố ca sĩ Chi Dân, người mẫu An Tây (Andrea Aybar) và Tiktoker Trúc Phương. Các cá nhân này bị truy tố về tội danh “Tàng trữ trái phép chất ma túy” và “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”. 

• Tối ngày 23/06/2025, Nhà thiết kế Công Trí (tên thật là Nguyễn Công Trí) bị Công an TP.HCM bắt giữ cùng đối tượng Trần Phú Long về hành vi “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”.

• Ngày 10/05/2026, Công an TP. Hải Phòng đột kích điểm tụ tập “bay lắc” tại khu vực bãi tắm Cát Hải. Cơ quan công an tiến hành khởi tố, bắt tạm giam ca sĩ Miu Lê (Lê Ánh Nhật) cùng các đối tượng liên quan về hành vi “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”.
• Ngày 20/05/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM khởi tố, bắt tạm giam ca sĩ Long Nhật và ca sĩ Sơn Ngọc Minh cùng các đối tượng liên quan. Các tội danh bị khởi tố gồm: “Mua bán trái phép chất ma túy”, “Tàng trữ trái phép chất ma túy” và “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”.
  Để biết thêm chi tiết, vui lòng liên hệ Công ty luật TNHH Huỳnh Nam.