NGHĨA VỤ CỦA DOANH NGHIỆP TRONG THU THẬP VÀ XỬ LÝ DỮ LIỆU CÁ NHÂN CỦA KHÁCH HÀNG THEO LUẬT BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN NĂM 2025

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, cùng với Nghị định số 356/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật, đã thiết lập khuôn khổ pháp lý về thu thập, xử lý và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đối với doanh nghiệp, việc thu thập thông tin khách hàng để phục vụ hoạt động kinh doanh, chăm sóc khách hàng, tiếp thị và cung cấp dịch vụ phải tuân thủ các điều kiện, nguyên tắc xử lý dữ liệu cá nhân theo quy định pháp luật. Vậy doanh nghiệp được thu thập, sử dụng dữ liệu cá nhân của khách hàng trong những trường hợp nào và phải thực hiện những nghĩa vụ gì?

1. Điều kiện thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân của khách hàng

1.1. Phải có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân

Theo khoản 1 Điều 11 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025:

“Điều 11. Thu thập, phân tích, tổng hợp dữ liệu cá nhân

  1. Dữ liệu cá nhân được thu thập phải được sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân trước khi thu thập, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.”

Theo đó, khi thu thập thông tin khách hàng như họ tên, số điện thoại, địa chỉ, thư điện tử hoặc các thông tin khác có khả năng xác định một cá nhân cụ thể, doanh nghiệp phải bảo đảm có căn cứ xử lý dữ liệu phù hợp với quy định pháp luật.

Cụ thể, khoản 1, khoản 2 và khoản 3 Điều 9 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 quy định sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân chỉ có hiệu lực khi đáp ứng các điều kiện sau:

“Điều 9. Sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân

1. Sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân là việc chủ thể dữ liệu cá nhân cho phép xử lý dữ liệu cá nhân của mình, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

2. Sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân chỉ có hiệu lực khi dựa trên sự tự nguyện và biết rõ các thông tin sau đây:

a) Loại dữ liệu cá nhân được xử lý, mục đích xử lý dữ liệu cá nhân;

b) Bên kiểm soát dữ liệu cá nhân hoặc bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân;

c) Các quyền, nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu cá nhân.

3. Sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân được thể hiện bằng phương thức rõ ràng, cụ thể, có thể in, sao chép bằng văn bản, bao gồm cả dưới dạng điện tử hoặc định dạng kiểm chứng được.”

Bên cạnh đó, khoản 4 Điều 9 quy định sự đồng ý phải bảo đảm các nguyên tắc:

“Điều 9. Sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân

4. Sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân phải bảo đảm các nguyên tắc sau đây:

a) Thể hiện sự đồng ý đối với từng mục đích;

b) Không được kèm theo điều kiện bắt buộc phải đồng ý với các mục đích khác với nội dung thỏa thuận;

c) Sự đồng ý có hiệu lực cho đến khi chủ thể dữ liệu cá nhân thay đổi sự đồng ý đó hoặc theo quy định của pháp luật;

d) Sự im lặng hoặc không phản hồi không được coi là sự đồng ý.”

Như vậy, doanh nghiệp không được mặc nhiên sử dụng thông tin khách hàng cho mọi mục đích chỉ vì khách hàng đã cung cấp dữ liệu khi đăng ký mua hàng hoặc sử dụng dịch vụ. Trường hợp doanh nghiệp muốn sử dụng thông tin khách hàng cho mục đích tiếp thị, quảng cáo hoặc chia sẻ với bên thứ ba, cần xác định căn cứ xử lý và bảo đảm sự đồng ý tương ứng theo quy định pháp luật.

1.2. Các trường hợp doanh nghiệp được xử lý dữ liệu cá nhân không cần sự đồng ý

Mặc dù sự đồng ý là căn cứ quan trọng để xử lý dữ liệu cá nhân, pháp luật vẫn quy định một số trường hợp ngoại lệ.

Theo khoản 1 Điều 19 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, việc xử lý dữ liệu cá nhân không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu được thực hiện trong các trường hợp:

“Điều 19. Xử lý dữ liệu cá nhân trong trường hợp không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân

1. Các trường hợp xử lý dữ liệu cá nhân không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân bao gồm:

a) Để bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể dữ liệu cá nhân hoặc người khác trong trường hợp cấp bách; bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan tổ chức một cách cần thiết trước hành vi xâm phạm lợi ích nói trên. Bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên xử lý dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân, bên thứ ba có trách nhiệm chứng minh trường hợp này;

b) Để giải quyết tình trạng khẩn cấp; nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia nhưng chưa đến mức ban bố tình trạng khẩn cấp; phòng, chống bạo loạn, khủng bố, phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật;

c) Phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước, hoạt động quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật;

d) Thực hiện thỏa thuận của chủ thể dữ liệu cá nhân với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan theo quy định của pháp luật;

đ) Trường hợp khác theo quy định của pháp luật.”

Đáng lưu ý, theo khoản 2 Điều 19, khi xử lý dữ liệu cá nhân không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan vẫn phải thiết lập cơ chế giám sát, bao gồm quy trình xử lý dữ liệu, xác định trách nhiệm của các bên, triển khai biện pháp bảo vệ dữ liệu, đánh giá rủi ro và thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị.

Do đó, doanh nghiệp không được tự mở rộng các trường hợp ngoại lệ để thay thế cho việc xin sự đồng ý của khách hàng. Việc áp dụng ngoại lệ phải có căn cứ pháp luật tương ứng và đáp ứng các điều kiện kèm theo.

2. Nghĩa vụ của doanh nghiệp trong quá trình xử lý dữ liệu cá nhân

2.1. Bảo đảm quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân

Điều 4 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 ghi nhận các quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân, bao gồm quyền được biết, quyền đồng ý, quyền truy cập, chỉnh sửa, yêu cầu cung cấp, xóa, hạn chế xử lý, phản đối xử lý dữ liệu cá nhân và khiếu nại, tố cáo, khởi kiện, yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật.

Tương ứng với các quyền này, doanh nghiệp có trách nhiệm thiết lập cơ chế tiếp nhận và giải quyết yêu cầu của khách hàng trong quá trình xử lý dữ liệu cá nhân.

Cụ thể:

  • Theo Điều 10, khách hàng có quyền yêu cầu rút lại sự đồng ý hoặc hạn chế xử lý dữ liệu cá nhân của mình, trừ các trường hợp pháp luật quy định khác.
  • Theo Điều 13, khách hàng có quyền đề nghị doanh nghiệp chỉnh sửa dữ liệu cá nhân không chính xác.
  • Theo Điều 14, doanh nghiệp phải thực hiện xóa, hủy dữ liệu cá nhân trong các trường hợp luật định, chẳng hạn khi đã hoàn thành mục đích xử lý hoặc hết thời hạn lưu trữ theo quy định pháp luật, trừ trường hợp thuộc diện không được xóa, hủy.
  • Theo Điều 16, việc công khai dữ liệu cá nhân phải có mục đích cụ thể, phạm vi và loại dữ liệu được công khai phải phù hợp với mục đích công khai và không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể dữ liệu.

Nghị định số 356/2025/NĐ-CP còn quy định cụ thể về thời hạn thực hiện một số quyền của chủ thể dữ liệu tại Điều 5: 

“Điều 5. Thực hiện quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân

2. Khi nhận được yêu cầu rút lại sự đồng ý cho phép xử lý dữ liệu cá nhân, hạn chế xử lý dữ liệu cá nhân, phản đối xử lý dữ liệu cá nhân theo đúng thủ tục của chủ thể dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân phải phản hồi trong thời hạn 02 ngày làm việc, cung cấp đầy đủ thông tin cho chủ thể dữ liệu cá nhân về thủ tục ngừng xử lý dữ liệu cá nhân và thực hiện trong thời hạn 15 ngày, trừ trường hợp xử lý dữ liệu cá nhân không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân theo quy định tại Điều 19 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.Trường hợp cần yêu cầu bên xử lý dữ liệu cá nhân, bên thứ ba ngừng xử lý dữ liệu cá nhân của chủ thể dữ liệu cá nhân thì thực hiện trong thời hạn 20 ngày.

Tùy theo tính chất, mức độ phức tạp của yêu cầu, trường hợp cần gia hạn thời gian xử lý thì kéo dài thêm tối đa 01 lần gia hạn trong thời hạn không quá 15 ngày, bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân thông báo cho chủ thể dữ liệu cá nhân lý do cần gia hạn và chịu trách nhiệm chứng minh việc gia hạn là cần thiết, hợp lý.

3. Khi nhận được yêu cầu xem, chỉnh sửa hoặc yêu cầu chỉnh sửa dữ liệu cá nhân, cung cấp dữ liệu cá nhân theo đúng thủ tục của chủ thể dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân phải phản hồi trong thời hạn 02 ngày làm việc, cung cấp đầy đủ thông tin cho chủ thể dữ liệu cá nhân về thủ tục và thực hiện trong thời hạn 10 ngày. Trường hợp cần yêu cầu bên xử lý dữ liệu cá nhân, bên thứ ba chỉnh sửa dữ liệu cá nhân của chủ thể dữ liệu cá nhân thì thực hiện trong thời hạn 15 ngày.

Tùy theo tính chất, mức độ phức tạp của yêu cầu, trường hợp cần gia hạn thời gian xử lý thì kéo dài thêm tối đa 01 lần gia hạn trong thời hạn không quá 10 ngày, bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân thông báo cho chủ thể dữ liệu cá nhân lý do cần gia hạn và chịu trách nhiệm chứng minh việc gia hạn là cần thiết, hợp lý.

4. Khi nhận được yêu cầu xóa dữ liệu cá nhân theo đúng thủ tục của chủ thể dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân phải phản hồi trong thời hạn 02 ngày làm việc, cung cấp đầy đủ thông tin cho chủ thể dữ liệu cá nhân về thủ tục và thực hiện trong thời hạn 20 ngày. Trường hợp cần yêu cầu bên xử lý dữ liệu cá nhân, bên thứ ba cung cấp, xóa, hạn chế xử lý dữ liệu của chủ thể dữ liệu cá nhân thì thực hiện trong thời hạn 30 ngày.

Tùy theo tính chất, mức độ phức tạp của yêu cầu, trường hợp cần gia hạn thời gian xử lý thì kéo dài thêm tối đa 01 lần gia hạn trong thời hạn không quá 20 ngày, bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân thông báo cho chủ thể dữ liệu cá nhân lý do cần gia hạn và chịu trách nhiệm chứng minh việc gia hạn là cần thiết, hợp lý.

5. Khi nhận được yêu cầu thực hiện các biện pháp, giải pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình theo đúng thủ tục của chủ thể dữ liệu cá nhân, cơ quan có thẩm quyền hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến xử lý dữ liệu cá nhân phải phản hồi trong thời hạn 02 ngày làm việc, cung cấp đầy đủ thông tin cho chủ thể dữ liệu cá nhân về thủ tục và thực hiện trong thời hạn 15 ngày.

Tùy theo tính chất, mức độ phức tạp của yêu cầu, trường hợp cần gia hạn thời gian xử lý thì kéo dài thêm tối đa 01 lần gia hạn trong thời hạn không quá 15 ngày, bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân thông báo cho chủ thể dữ liệu cá nhân lý do cần gia hạn và chịu trách nhiệm chứng minh việc gia hạn là cần thiết, hợp lý.”

2.2. Thực hiện các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân

Theo Điều 37 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, trách nhiệm của doanh nghiệp được xác định căn cứ vào vai trò của doanh nghiệp trong hoạt động xử lý dữ liệu.

Trường hợp doanh nghiệp là bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, doanh nghiệp có trách nhiệm:

“Điều 37. Trách nhiệm của bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên xử lý dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân

1. Trách nhiệm của bên kiểm soát dữ liệu cá nhân như sau:

a) Nêu rõ trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ phải tuân thủ của các bên trong thỏa thuận, hợp đồng có liên quan đến xử lý dữ liệu cá nhân theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan;

b) Quyết định mục đích và phương tiện xử lý dữ liệu cá nhân tại các văn bản, thỏa thuận với chủ thể dữ liệu cá nhân, bảo đảm đúng nguyên tắc và nội dung theo quy định của Luật này;

c) Thực hiện biện pháp quản lý, kỹ thuật phù hợp để bảo vệ dữ liệu cá nhân theo quy định của pháp luật, rà soát và cập nhật các biện pháp này khi cần thiết;

d) Thông báo hành vi vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân theo quy định tại Điều 23 của Luật này;

đ) Lựa chọn bên xử lý dữ liệu cá nhân phù hợp để xử lý dữ liệu cá nhân;

e) Bảo đảm các quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân theo quy định tại Điều 4 của Luật này;

g) Chịu trách nhiệm trước chủ thể dữ liệu cá nhân về các thiệt hại do quá trình xử lý dữ liệu cá nhân gây ra;

h) Ngăn chặn hoạt động thu thập dữ liệu cá nhân trái phép từ hệ thống, trang thiết bị, dịch vụ của mình;

i) Phối hợp với Bộ Công an, cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong bảo vệ dữ liệu cá nhân, cung cấp thông tin phục vụ điều tra, xử lý hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân;

k) Thực hiện các trách nhiệm khác theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan.”

Trường hợp doanh nghiệp là bên xử lý dữ liệu cá nhân, doanh nghiệp có trách nhiệm:

“Điều 37. Trách nhiệm của bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên xử lý dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân

2. Trách nhiệm của bên xử lý dữ liệu cá nhân như sau:

a) Chỉ được tiếp nhận dữ liệu cá nhân sau khi có thỏa thuận, hợp đồng về xử lý dữ liệu cá nhân với bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân;

b) Xử lý dữ liệu cá nhân theo đúng thỏa thuận, hợp đồng ký kết với bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân;

c) Thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan;

d) Chịu trách nhiệm trước bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân về thiệt hại do quá trình xử lý dữ liệu cá nhân gây ra;

đ) Ngăn chặn hoạt động thu thập dữ liệu cá nhân trái phép từ hệ thống, trang thiết bị, dịch vụ của mình;

e) Phối hợp với Bộ Công an, cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong bảo vệ dữ liệu cá nhân, cung cấp thông tin phục vụ điều tra, xử lý hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân;

g) Thực hiện các trách nhiệm khác theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan.”

2.3. Lập hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân

Ngoài các nghĩa vụ nêu trên, doanh nghiệp thuộc đối tượng áp dụng còn phải thực hiện nghĩa vụ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân theo Điều 21 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 và quy định hướng dẫn tại Nghị định số 356/2025/NĐ-CP.

Theo quy định tại Điều 20 Nghị định số 356/2025/NĐ-CP, hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân phải thể hiện các nội dung cơ bản như:

  • Thông tin của bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân, bên xử lý dữ liệu cá nhân và bên thứ ba;
  • Thông tin liên hệ của bộ phận, nhân sự bảo vệ dữ liệu cá nhân;
  • Mục đích, loại dữ liệu và các hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân;
  • Việc xin sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân và chính sách lưu trữ, xóa, hủy dữ liệu;
  • Phương án bảo đảm an toàn dữ liệu và các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân;
  • Kết quả đánh giá tuân thủ pháp luật và mức độ ảnh hưởng, rủi ro của hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân.

Theo quy định tại khoản 4 Điều 20 Nghị định này, hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân phải luôn có sẵn để phục vụ hoạt động kiểm tra, đánh giá của cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân và phải nộp 01 bản chính trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày tiến hành xử lý dữ liệu cá nhân.

Tuy nhiên, cần lưu ý nghĩa vụ này phải được xem xét cùng các trường hợp miễn trừ theo Điều 38 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025.

3. Một số lưu ý đối với doanh nghiệp trong hoạt động thu thập và sử dụng dữ liệu khách hàng

Từ các quy định nêu trên, doanh nghiệp cần rà soát hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân trong quá trình kinh doanh, đặc biệt đối với các hoạt động thu thập thông tin khách hàng thông qua website, ứng dụng, biểu mẫu đăng ký, hợp đồng hoặc chương trình chăm sóc khách hàng.

Cụ thể, doanh nghiệp cần:

  • Xác định loại dữ liệu cá nhân được thu thập và mục đích xử lý tương ứng;
  • Thiết lập cơ chế xin sự đồng ý bảo đảm các điều kiện tại Điều 9 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân;
  • Rà soát việc sử dụng dữ liệu khách hàng cho mục đích quảng cáo, tiếp thị hoặc chia sẻ với bên thứ ba;
  • Xây dựng quy trình tiếp nhận và giải quyết yêu cầu của chủ thể dữ liệu cá nhân;
  • Rà soát hợp đồng với các bên cung cấp dịch vụ có tham gia xử lý dữ liệu cá nhân;
  • Xây dựng biện pháp quản lý, kỹ thuật và quy trình xử lý sự cố liên quan đến dữ liệu cá nhân;
  • Thực hiện hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân và các nghĩa vụ liên quan nếu thuộc đối tượng phải thực hiện.

Đối với doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh, cần đặc biệt lưu ý các trường hợp miễn trừ được quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 38 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025. Việc miễn trừ không áp dụng trong mọi trường hợp, đặc biệt đối với chủ thể kinh doanh dịch vụ xử lý dữ liệu cá nhân, trực tiếp xử lý dữ liệu cá nhân nhạy cảm hoặc xử lý dữ liệu cá nhân của số lượng lớn chủ thể dữ liệu cá nhân theo quy định.

Để biết thêm chi tiết, vui lòng liên hệ Công ty luật TNHH Huỳnh Nam.