Bước sang năm 2026, sau gần 01 (một) năm Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 chính thức có hiệu lực và thay thế Luật Bảo hiểm xã hội 2014, tình hình an sinh xã hội tại Việt Nam đã có những thay đổi rõ rệt và đáng kể. Trong đó, quy định giảm số năm đóng BHXH tối thiểu từ 20 năm xuống còn 15 năm – điều kiện để hưởng lương lưu không chỉ là sự thay đổi về con số mà còn trở thành “cánh cửa mở” cho hàng triệu người lao động đứng trước nguy cơ “trắng tay” khi về già.

Sự thay đổi trong quy định pháp luật

Cụ thể, theo như khoản 1 Điều 54 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 (được sửa đổi bởi điểm a khoản 1 Điều 219 Bộ luật Lao động 2019) quy định về điều kiện hưởng lương hưu như sau:

“1. Người lao động quy định tại các điểm a, b, c, d, g, h và i khoản 1 Điều 2 của Luật này, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, khi nghỉ việc có đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên thì được hưởng lương hưu nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây: …”

Tuy nhiên, tính từ ngày 01/7/2025 đến thời điểm hiện tại là năm 2026, quy định mới đã thay đổi hoàn toàn tâm thế của những người lao động. Khoản 1 Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định về điều kiện hưởng lương hưu như sau:

“1. Đối tượng quy định tại các điểm a, b, c, g, h, i, k, l, m và n khoản 1 và khoản 2 Điều 2 của Luật này khi nghỉ việc có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên thì được hưởng lương hưu nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây: …”

Hệ quả tích cực

Có thể thấy, 20 năm là một rào cản quá lớn đối với nhiều người lao động, đặc biệt là những người đã và đang làm việc trong các ngành nghề có tính đào thải nhanh hoặc những cá nhân tham gia thị trường lao động muộn. Thực tế cho thấy, không ít công nhân, những người lao động vất vả khi mất việc làm, thường chọn rút BHXH một lần vì không thể theo đuổi thêm 10-15 năm đóng phí để đủ điều kiện hưởng lương hưu. Nhìn nhận thực tế, việc chỉ cần đóng đủ 15 năm BHXH bắt buộc đã giúp những người bước chân vào hệ thống bảo hiểm độ tuổi xế chiều có thể nhìn thấy lộ trình nhận lương hưu rõ ràng.

“Phanh hãm” làn sóng rút bảo hiểm một lần

Một hệ quả tích cực cũng đã được ghi nhận trong năm 2026 là xu hướng rút BHXH một lần bắt đầu có dấu hiệu hạ nhiệt. Bởi khi đích đến là lương hưu được kéo lại gần hơn 5 năm, ổn định và lâu dài, người lao động sẽ có thêm động lực để tiếp tục an tâm làm việc.

Luật mới không chỉ giảm thời gian đóng mà còn gia tăng quyền lợi cho người lao động. Thay vì nhận một khoản tiền mặt ngắn hạn, không ít người đã lựa chọn thay đổi, lựa chọn ở lại hệ thống để được hưởng quyền lợi dài hạn, đặc biệt là tấm thẻ Bảo hiểm y tế miễn phí khi nghỉ hưu. Trong bối cảnh chi phí y tế ngày càng tăng cao, môi trường sống cũng dần trở nên ô nhiễm, giá trị của Bảo hiểm y tế đôi khi còn vượt quá số tiền lương hưu hàng tháng hay khoản bảo hiểm rút một lần, trở thành “lá chắn” đảm bảo cho người cao tuổi trước những rủi ro bệnh tật.

Tóm lại, việc thay đổi điều kiện hưởng lương hưu, cụ thể là giảm số năm đóng BHXH bắt buộc từ 20 năm xuống 15 năm đã tạo điều kiện tối ưu cho người lao động, tạo nên làn sóng tích cực hơn trong bối cảnh an sinh xã hội hiện nay.

Để biết thêm chi tiết, vui lòng liên hệ Công ty luật TNHH Huỳnh Nam.