Ngày 23/8/2026, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (Luật số 13/2026/QH16), có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2027. Đạo luật này đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và đáp ứng các yêu cầu kiểm soát tài chính quốc tế.
Dưới đây là 5 nội dung trọng tâm đáng chú ý của đạo luật này:
1. Hỗ trợ doanh nghiệp thiết lập chương trình tuân thủ nội bộ
Căn cứ Điều 5, Luật đã thể chế hóa chính sách của Nhà nước trong việc ưu tiên nguồn lực, phát triển hạ tầng dữ liệu và hạ tầng kỹ thuật nhằm cảnh báo sớm. Đặc biệt, Nhà nước sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp, tổ chức và cơ sở nghiên cứu/đào tạo tiếp cận thông tin, hỗ trợ đào tạo và hướng dẫn xây dựng chương trình tuân thủ nội bộ về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
2. Bổ sung 06 nhóm hành vi bị nghiêm cấm
Điều 7 của Luật quy định chi tiết 06 nhóm hành vi bị cấm tuyệt đối, bao gồm:
- Nghiên cứu, chế tạo, sở hữu, mua bán, vận chuyển, xuất nhập khẩu vũ khí hủy diệt hàng loạt và phương tiện mang; hỗ trợ các hoạt động trái pháp luật liên quan đến hàng hóa lưỡng dụng.
- Cung cấp, huy động, quản lý nguồn lực tài chính, tài sản số hay dịch vụ tài chính cho hoạt động phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt hoặc cho tổ chức, cá nhân bị chỉ định.
- Lợi dụng các hoạt động kinh tế – xã hội để che giấu, hỗ trợ cho việc phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt.
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để xâm phạm quyền lợi hợp pháp, bao che hoặc xử lý không đúng vi phạm.
- Cản trở việc cung cấp thông tin, tiêu hủy hồ sơ, chứng từ nhằm trốn tránh sự quản lý, kiểm soát.
- Cản trở, chống đối hoặc không chấp hành các quyết định giám sát, kiểm tra, thanh tra của cơ quan có thẩm quyền.
3. Bổ sung cơ chế đánh giá rủi ro quốc gia
Khác với quy định trước đây tại Nghị định 81/2019/NĐ-CP chưa có quy định riêng về quản lý rủi ro, Điều 10 của Luật đã chính thức bổ sung cơ chế Đánh giá rủi ro quốc gia. Theo đó, việc đánh giá rủi ro được thực hiện định kỳ 05 năm/lần (và cập nhật hằng năm hoặc đột xuất khi có nguy cơ mới). Kết quả đánh giá là căn cứ xây dựng danh mục kiểm soát, tiêu chí quản lý rủi ro và được chia sẻ dùng chung với hệ thống quản lý rủi ro hải quan, thuế, phòng chống rửa tiền.
4. Tăng cường phát hiện giao dịch đáng ngờ và ngăn chặn dòng tiền
Theo Điều 22, các đối tượng báo cáo có nghĩa vụ báo cáo ngay cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khi có cơ sở hợp lý nghi ngờ giao dịch liên quan đến tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt. Ngân hàng Nhà nước sẽ chuyển giao dữ liệu này cho Cơ quan đầu mối quốc gia để xác minh. Đồng thời, Luật tạo cơ chế cho phép áp dụng biện pháp trì hoãn giao dịch, đóng băng tài khoản, phong tỏa tài sản nhằm ngăn chặn hành vi tẩu tán nguồn lực từ sớm.
5. Nâng cao trách nhiệm của tổ chức tài chính và các bên liên quan
Điều 26 quy định cụ thể trách nhiệm của các tổ chức tài chính và cá nhân kinh doanh ngành, nghề phi tài chính có liên quan: Phải thực hiện nhận biết khách hàng, phân loại rủi ro, giám sát giao dịch và rà soát thông tin với Danh sách tổ chức, cá nhân bị chỉ định. Khi phát hiện đối tượng thuộc diện phải áp dụng biện pháp kiểm soát, tổ chức có trách nhiệm đóng băng tài khoản không chậm trễ và báo cáo cơ quan có thẩm quyền trong thời hạn không quá 24 giờ, đồng thời không cung cấp tiền, tài sản hay dịch vụ tài chính cho các đối tượng này.
Sự ra đời của đạo luật này đóng vai trò quyết định trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về an ninh quốc gia, bảo vệ hòa bình, trật tự xã hội và khẳng định trách nhiệm của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế.
Để biết thêm chi tiết, vui lòng liên hệ Công ty luật TNHH Huỳnh Nam.