Việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình và thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe là yêu cầu bắt buộc đối với một số loại xe theo pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Từ năm 2026, quy định về đối tượng phải lắp thiết bị tiếp tục được sửa đổi, bổ sung, đồng thời đặt ra lộ trình mới đối với một số loại phương tiện.

1. Những xe nào phải lắp thiết bị giám sát hành trình?

Theo khoản 2 Điều 35 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15, các phương tiện thuộc diện phải lắp thiết bị gồm:

• Xe ô tô kinh doanh vận tải hàng hóa;
• Xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách dưới 08 chỗ, không kể chỗ của người lái xe;
• Xe ô tô đầu kéo;
• Xe cứu thương;
• Xe vận tải nội bộ.

Các phương tiện này phải lắp thiết bị giám sát hành trình và thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe.

Đối với xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách từ 08 chỗ trở lên, không kể chỗ của người lái xe, ngoài hai loại thiết bị trên còn phải lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách.

Như vậy, quy định mới đã mở rộng phạm vi phương tiện phải trang bị thiết bị so với quy định trước đây. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý rằng thời điểm áp dụng đối với một số thiết bị được thực hiện theo lộ trình, không phải tất cả đều bắt buộc lắp ngay từ thời điểm Luật sửa đổi có hiệu lực.

2. Lộ trình lắp đặt camera và thiết bị ghi nhận hình ảnh

Theo Điều 12 Nghị định 319/2026/NĐ-CP, nghĩa vụ lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh được áp dụng theo lộ trình đối với từng nhóm phương tiện:

• Ngày 01/01/2028: Xe kinh doanh vận tải hành khách dưới 8 chỗ, xe vận tải hàng hóa (trừ xe đầu kéo) và xe vận tải nội bộ phải lắp camera ghi hình người lái xe.
• Ngày 01/01/2029: Xe kinh doanh vận tải hành khách trên 29 chỗ phải lắp thiết bị ghi hình khoang chở khách.
• Ngày 01/01/2030: Xe kinh doanh vận tải hành khách từ 8 chỗ đến 29 chỗ bắt buộc phải lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách. 

Do đó, khi rà soát nghĩa vụ lắp camera, doanh nghiệp cần xác định đồng thời loại phương tiện, loại thiết bị và thời điểm bắt buộc áp dụng, thay vì chỉ căn cứ vào việc phương tiện có kinh doanh vận tải hay không.

3. Doanh nghiệp phải bảo đảm camera hoạt động như thế nào?

Nghĩa vụ của doanh nghiệp không chỉ dừng ở việc lắp đặt thiết bị. Theo quy định pháp luật hiện hành, đơn vị kinh doanh vận tải phải bảo đảm thiết bị hoạt động và dữ liệu được truyền, lưu trữ, quản lý theo quy định. Dữ liệu thu được phải bảo đảm tính chính xác và không bị can thiệp, làm sai lệch. Đối với người lái xe, doanh nghiệp cần quy định rõ trách nhiệm kiểm tra tình trạng thiết bị trước khi phương tiện hoạt động và thông báo khi phát sinh sự cố.

Vì vậy, các trường hợp camera không hoạt động, mất kết nối, không truyền dữ liệu hoặc dữ liệu bị can thiệp đều có thể làm phát sinh rủi ro xử phạt.

4. Không lắp camera bị phạt bao nhiêu?

Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/08/2026, mức xử phạt phụ thuộc vào chủ thể vi phạm và loại thiết bị.

Đối với người điều khiển xe kinh doanh vận tải hành khách, hành vi không lắp thiết bị giám sát hành trình, lắp nhưng thiết bị không hoạt động hoặc làm sai lệch dữ liệu bị phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng theo điểm đ khoản 6 Điều 20. Người vi phạm còn bị trừ 02 điểm giấy phép lái xe theo khoản 10 Điều 20.

Đối với cá nhân kinh doanh vận tải, trường hợp sử dụng phương tiện thuộc diện phải lắp thiết bị giám sát hành trình nhưng không lắp, thiết bị không hoạt động, không đúng quy chuẩn hoặc làm sai lệch dữ liệu thì bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng. Đối với tổ chức kinh doanh vận tải, mức phạt tương ứng là 10.000.000 đồng đến 12.000.000 đồng theo khoản 7 Điều 26 Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

Trường hợp cá nhân kinh doanh vận tải đồng thời là người trực tiếp điều khiển phương tiện, hành vi vi phạm liên quan đến thiết bị giám sát hành trình được áp dụng quy định xử phạt tại Điều 26 theo điểm g khoản 3 Điều 47 Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

Lưu ý: “Thiết bị giám sát hành trình” và “thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe” là hai loại thiết bị khác nhau về mặt pháp lý. Vì vậy, không nên sử dụng cụm từ “camera hành trình” để gọi chung cả hai loại thiết bị khi xác định mức xử phạt.

5. Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Để bảo đảm tuân thủ quy định về thiết bị giám sát hành trình và thiết bị ghi nhận hình ảnh, doanh nghiệp kinh doanh vận tải nên thực hiện 04 nhóm công việc sau:

Rà soát phương tiện và xác định đúng nghĩa vụ lắp đặt

Doanh nghiệp cần lập danh sách phương tiện đang khai thác và xác định đối với từng phương tiện: có thuộc diện bắt buộc lắp thiết bị hay không, phải lắp loại thiết bị nào và thời điểm bắt đầu áp dụng. Việc rà soát cần được cập nhật khi doanh nghiệp mua mới, thay đổi mục đích sử dụng hoặc chuyển đổi loại hình kinh doanh vận tải.

Kiểm tra và duy trì tình trạng hoạt động của thiết bị

Trước khi phương tiện xuất bến, cần kiểm tra tình trạng hoạt động của thiết bị giám sát hành trình và thiết bị ghi nhận hình ảnh theo quy định. Khi phát hiện thiết bị mất tín hiệu, không ghi nhận hoặc không truyền được dữ liệu, doanh nghiệp cần có quy trình tiếp nhận thông tin và khắc phục sự cố kịp thời, tránh để phương tiện tiếp tục hoạt động trong tình trạng thiết bị không đáp ứng yêu cầu.

Theo dõi và kiểm soát dữ liệu

Doanh nghiệp cần phân công bộ phận chịu trách nhiệm theo dõi dữ liệu được truyền từ phương tiện. Khi phát hiện dữ liệu bị gián đoạn, thiếu hoặc có dấu hiệu bất thường, cần xác định nguyên nhân và lưu lại hồ sơ xử lý. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp chứng minh việc đã thực hiện các biện pháp khắc phục khi phát sinh sự cố.

Quy định rõ trách nhiệm của người lái xe

Doanh nghiệp nên quy định cụ thể trách nhiệm của tài xế trong việc kiểm tra, bảo quản và sử dụng thiết bị; nghiêm cấm tự ý ngắt nguồn, tháo, che khuất hoặc can thiệp vào thiết bị và dữ liệu. Đồng thời, cần quy định rõ cách thức và thời điểm tài xế phải thông báo cho doanh nghiệp khi thiết bị gặp sự cố.

Việc xây dựng quy trình quản lý theo các nhóm trên giúp doanh nghiệp không chỉ đáp ứng yêu cầu về lắp đặt thiết bị, mà còn kiểm soát được quá trình vận hành, truyền dữ liệu và xử lý sự cố, qua đó hạn chế nguy cơ phát sinh vi phạm và tranh chấp trách nhiệm.

Để biết thêm chi tiết, vui lòng liên hệ Công ty luật TNHH Huỳnh Nam.