Một chiếc điện thoại, một đường link tiếp thị liên kết (affiliate), chỉ với những công cụ tối giản đó, không ít nhà sáng tạo nội dung số đã có thể chạm tay vào mức thu nhập từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi tháng ngay tại nhà. Tuy nhiên, phía sau sự bùng nổ của nền kinh tế số là một thực tế pháp lý đáng lưu tâm: phần lớn người làm nghề vẫn giữ tư duy tiền về tài khoản cá nhân là “vô hình” trước cơ quan thuế, hoặc mặc định các sàn thương mại điện tử đã xử lý trọn gói nghĩa vụ này. Đây là một ngộ nhận rủi ro, có thể dẫn đến những khoản nợ thuế khổng lồ sau nhiều năm im lặng.

Truy thu thuế bằng dữ liệu 

Thời kỳ quản lý thủ công, dựa vào sự tự giác đơn thuần đã qua. Ngành thuế hiện nay áp dụng triệt để công nghệ AI và cơ chế phối hợp trực tiếp với các ngân hàng thương mại để rà soát dòng tiền. Mọi giao dịch có giá trị lớn hoặc dòng tiền đổ về đều đặn từ các tập đoàn công nghệ xuyên biên giới như Google, Meta, cho đến các sàn thương mại điện tử nội địa đều được hệ thống tự động lưu vết.

Việc một cá nhân chưa bị cơ quan quản lý gọi tên không đồng nghĩa với việc họ đang an toàn. Thực tế, cơ quan thuế có thể âm thầm tích lũy, đối soát dữ liệu trong nhiều năm, thậm chí lên đến 10 năm, để tiến hành truy thu một lần cho cả giai đoạn dài. Đến khi lệnh truy thu được ban hành, số tiền gốc cộng dồn cùng tiền phạt chậm nộp hoàn toàn có thể biến thành một gánh nặng tài chính vượt quá khả năng chi trả.

Điểm mới trong năm 2026: Ngưỡng miễn thuế tăng mạnh lên 1 tỷ đồng

Đối với cộng đồng làm affiliate quy mô nhỏ, chính sách tài khóa năm 2026 mang lại một tín hiệu tích cực. Theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 68/2026/NĐ-CP) có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, ngưỡng doanh thu không phải chịu thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với hộ và cá nhân kinh doanh đã được nâng từ 500 triệu đồng lên mức 1 tỷ đồng/năm.

Quy định mới này đồng nghĩa với việc: Nếu tổng doanh thu từ hoạt động affiliate trong năm dưới 1 tỷ đồng, cá nhân được miễn thuế GTGT và TNCN cho khoản thu nhập này. Đây là bước đi đột phá nhằm nuôi dưỡng nguồn thu và giảm áp lực hành chính cho các mô hình kinh doanh siêu nhỏ. Tuy nhiên, lằn ranh 1 tỷ đồng cũng là cột mốc phân loại. Một khi doanh thu vượt qua ngưỡng này, cá nhân bắt buộc phải thực hiện kê khai, nộp thuế đầy đủ và áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế theo đúng quy định.

Bài toán nghĩa vụ khi vượt ngưỡng 1 tỷ đồng

Mức thuế và nghĩa vụ cụ thể được xác định dựa trên tư cách pháp lý của người thu nhập:

• Đối với cá nhân đã đăng ký hộ kinh doanh: Theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, hoạt động affiliate được xếp vào nhóm ngành dịch vụ. Nghĩa là, thay vì nộp thuế theo mức thu nhập lũy tiến, người làm affiliate sẽ nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm cố định trên tổng doanh thu. Cụ thể, tỷ lệ này được hướng dẫn tại Thông tư 18/2026/TT-BTC. 
• Đối với cá nhân chưa đăng ký kinh doanh: Với những người chưa đăng ký hộ kinh doanh, khoản hoa hồng affiliate sẽ được xem như thu nhập từ tiền lương, tiền công. Các nền tảng trung gian như Shopee, TikTok Shop hay YouTube có trách nhiệm khấu trừ 10% thuế TNCN tại nguồn đối với mỗi lần chi trả từ 2 triệu đồng trở lên (theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC). Tuy nhiên, đây mới chỉ là khoản tạm khấu trừ. Vào cuối năm tài chính, cá nhân vẫn bắt buộc phải tự thực hiện thủ tục quyết toán thuế với cơ quan thuế. Dựa trên tổng thu nhập thực tế, người nộp thuế có thể phải nộp thêm nếu số đã khấu trừ chưa đủ, hoặc được hoàn lại nếu đã khấu trừ vượt quá nghĩa vụ thực tế. Việc bỏ qua bước quyết toán này chính là hành vi vi phạm pháp luật thuế và có thể bị xử phạt.

Sai lầm phổ biến nhất của các nhà sáng tạo nội dung là đánh đồng khoản “khấu trừ 10% tại nguồn” này với việc đã hoàn thành nghĩa vụ thuế. Về mặt pháp lý, đây chỉ là khoản tạm khấu trừ. Vào cuối năm tài chính, cá nhân vẫn có nghĩa vụ tự quyết toán thuế để xác định chính xác số thuế thực phải nộp dựa trên tổng thu nhập lũy tiến. Việc bỏ qua bước quyết toán này chính là hành vi vi phạm pháp luật thuế.

Cái giá của sự chủ quan

Khi hành vi chậm kê khai hoặc trốn thuế bị phát hiện qua công tác thanh tra, chế tài áp dụng sẽ rất nghiêm khắc. Ngoài việc phải nộp đủ số thuế gốc còn thiếu, người vi phạm phải gánh thêm tiền phạt chậm nộp tính theo công thức 0,03%/ngày trên số tiền chậm nộp, đi kèm khoản phạt vi phạm hành chính từ 1 đến 3 lần số thuế trốn. Một khoản thuế gốc vài chục triệu đồng, nếu để thả nổi qua vài năm, hoàn toàn có thể “nở” thành khoản phạt hàng trăm triệu đồng dưới áp lực của lãi phạt lũy tiến.

Chiến lược tự bảo vệ cho các nhà sáng tạo nội dung

Để phát triển sự nghiệp bền vững và loại bỏ rủi ro pháp lý, người kiếm tiền trên không gian mạng cần chủ động thực hiện ba bước kiểm soát sau:

1. Quản trị doanh thu: Lập hệ thống theo dõi, thống kê chi tiết mọi nguồn tiền đổ về từ các nền tảng, ứng dụng và link liên kết. Khi dòng tiền có xu hướng tiệm cận mốc 1 tỷ đồng/năm, cần chủ động chuẩn bị phương án kê khai.
2. Chuẩn hóa mã số thuế: Chủ động liên hệ hoặc đến chi cục thuế nơi cư trú để đăng ký mã số thuế cá nhân (nếu chưa có) và cập nhật các hướng dẫn kê khai theo mẫu mới nhất.
3. Lưu trữ hồ sơ chứng từ: Quản lý chặt chẽ các biên lai khấu trừ thuế tại nguồn, sao kê tài khoản ngân hàng nhận tiền và thông báo đối soát định kỳ từ các sàn. Đây là hệ chứng cứ pháp lý duy nhất giúp bạn giải trình hiệu quả khi có yêu cầu thanh tra.

Kiếm tiền trên không gian mạng là một xu thế tất yếu và cơ hội đang mở rộng hơn bao giờ hết nhờ ngưỡng miễn thuế dưới 1 tỷ đồng của năm 2026. Tuy nhiên, sự tự do trên Internet luôn phải đi kèm với trách nhiệm pháp lý trong đời thực. Thượng tôn pháp luật thuế không chỉ là nghĩa vụ, mà chính là tấm khiên bảo vệ thành quả lao động của người lao động một cách bền vững nhất.

Để biết thêm chi tiết, vui lòng liên hệ Công ty luật TNHH Huỳnh Nam.